Şah Hatayi’den Elçibey’e: Celal Abbas Ocağı ve Safevi Ruhu
Tarih, sadece kitaplarda yazan bir kronoloji değil; ocaklarda pişen, meydanlarda ikrar verilen ve nesilden nesle aktarılan bir bilinçtir. Bu bilincin en saf hali, Anadolu’dan Azerbaycan’a uzanan Safevi Kızılbaş Türkmen ruhunda gizlidir.
Kuruluşun Kalbi: Erzincan Tercan Kurultayı
Pek çok tarihsel anlatı Safevileri uzak coğrafyalarda arasa da, devletin asıl mayası Anadolu’da çalınmıştır. 9 Eylül 1501 tarihinde Erzincan’ın Tercan ilçesi, Sarıkaya yaylası Höbek Dağı’nda gerçekleştirilen Büyük Türkmen Kurultayı, bir devletin değil, bir halkın uyanışının tescilidir. Dedelerimizin ve Pirlerimizin öncülüğünde, Alevi-Bektaşi ocaklarının bir araya gelmesiyle temelleri atılan bu devlet, özbeöz bir Türk devletidir.
Alî’dir Şâh u Şehenşâh
Menüm şâhum ‘Alîyyü’l-Murtazâdur
Yüzüm dünyâ vü ‘ukbâda anadur
‘Alîni bilmeyen mel‘ûn münâfık
Havâricdür iki gözi ‘amâdur
Olardan özge kim vardur mana di
Hudâdur Mustafâdur Murtazâdur
‘Alîdür Şâh-ı Merdân Şîr-i Yezdân
Anı Hak bilmeyen min kez hatâdur
Ayagı tozına şâhum ‘Alînün
Mevâlîler gözine tûtiyâdur
‘Alîdür gâziler şâh u şehenşâh
Muhammed Mustafâ sâhib-likâdur
Hatâyî cân u dilden şâha kuldur
‘Alînün işiginde bir gedâdur
Şâh İsmaîl Hatâyî
Şah Hatayi ve Türkçenin Zaferi
Safevi Devleti’nin kurucusu Şah İsmail (Şah Hatayi), sadece bir hükümdar değil; dergahta, cemde ve halkın içinde Türkçeyi sancaklaştıran bir Pir’dir. Yukarıdaki değis 550 yıl önce yazılmıştır. Ve gayet anlaşılır arı/duru bir Türķçe'dir. Şimdi bırakın 500 Ÿılı 100 yıl öncesinin Osmanlı sarayından bir şiir getirin kim anlayacak? Nitekim Şah İsmail Alevi/Bektaşi Cem erkanımızın anayasası sayılan İmam Cafer Buyruğu’nun yazarı olarak, ibadet dilini ve toplumsal nizamı Türk diliyle mühürlemiştir. Kendi özünü yitirmiş, yabancılaşmış toplulukların aksine; "Hak-Muhammed-Ali" yolunu kendi diliyle yürüyen bu asil ruh, bugün de yolumuzu aydınlatmaktadır.
Celal Abbas Ocağı: Yönetenlerin Sofrası ve Elçibey
Azerbaycan’ın bağımsızlık önderi ve 1. Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey, bu zincirin en kuvvetli halkalarından biridir. Elçibey, sadece bir siyasetçi değil, Celal Abbas Ocağı'nın bir Dedesi ve Seyyididir.
Tarihsel Gerçek: Celal Abbas Ocağı, Şah İsmail Safevi Devleti’nin doğrudan yönetici ailesidir.
Elçibey’in bağımsızlık mücadelesindeki o tavizsiz duruşu, koltuğu terk ederken gösterdiği dervişane vakar ve Türk dünyasına olan sarsılmaz imanı; onun bu yönetici ocak kültüründen, yani Safevi devletini kuran iradeden gelmektedir. O, atalarından devraldığı "Ocak" emanetini, modern Azerbaycan’ın temellerine yerleştirmiştir.
Özümüze Dönüş
Bugün Şah Hatayi’ye, onun Türkçesine ve temsil ettiği değerlere saldırıda bulunanlar, aslında Türkmen ruhuna ve bu kadim ocakların birleştirici gücüne saldırmaktadır. Ancak bilinmelidir ki; Tercan’daki kurultaydan Keleki’deki Elçibey’in evine kadar uzanan bu yol, "Eline, beline, diline sadık" olanların yoludur ve bu ateş sönmeyecektir.
Hazırlayan: Serkan HORUZ
KAYNAKÇA:
-
Akademik Tez ve Makaleler:
- Yıldırım, C. (2023). "Sarıkaya Yaylası'nda Kızılbaş Devleti'nin Kuruluş Kurultayı." ISAM Veri. [1]
- İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. "Ebülfez Elçibey’in Hayatı, Faaliyetleri ve İdeolojisi." (Tez No: ET003023, ET002744). [2, 3]
- Karadeniz, Y. (2019). "Erdebil Tarikatı'ndan Safevi Devleti'ne Siyasallaşma Süreci ve Meşruiyet Meselesi." Akademik Matbuat. [3]
- Azamat, N. (1995). "Erdebîlî Alaeddîn." TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 11. [3]
- "Mir Ali Hoca ve Türbe Mütevelliliği Üzerine Araştırmalar." Vakıflar Dergisi.
-
Tarihsel Kitaplar ve Literatür:
- Afatoğlu, İ. (2023). Denizli Alevi-Bektaşi Tarihi. (Safevi Devleti'nin Kuruluşu ve Sarıkaya Kurultayı bölümleri).
- Karakaya-Stump, A. Osmanlı Anadolusu'nda Kızılbaş Aleviler. (Celal Abbas Ocağı belgeleri ve şecereleri).
- Hacıyeva, M. (Ed.). (2018). Elçibey Bele Deyirdi. Bakü: Kitabıstan. [3]
- Rumlu Hasan. (2004). Ahsenü't-Tevârîh. (Safevi Devleti'nin Kuruluş Süreci). [1]
-
Resmi Arşiv ve Ocak Kayıtları:
- Ebülfez Elçibey Özel Arşivi: 1758 (Hicri 1172) tarihli, beş mühürle tasdik edilmiş resmi aile şeceresi. [4, 3]
- Celal Abbas (Kiştim Evliyası) Vakfı Kayıtları: 1309 tarihli tasdikli soy şeceresi ve ocak silsilesi. [5]
- Alevi-Bektaşi Ocakları Veri Tabanı: Celal Abbas ve Ali Abbas Ocakları coğrafi ve manevi haritalaması. [6, 7]
-
Dijital Kaynaklar ve Biyografiler:
- Elçibey Resmi Web Arşivi (elcibey.wordpress.com). "Elçibey’in Soy Kökeni ve Aile Bağları." [8]
- "Büyük Türk Komutanı Şah İsmail ve Sarıkaya Kurultayı Tarihçesi." Anadolu Coğrafyası Araştırmaları. [9]
Yorumlar
Yorum Gönder